Otizm Spektrum Bozukluğunda Tek Gerçek Tedavi: Eğitim

Otizmin nedenleri henüz tüm yönleriyle netleşmemiş olsa da, kalıtsal faktörlerin etkili olduğu ve çevresel etkenlerin belirtilerin şiddetini artırabildiği bilimsel çevrelerce kabul ediliyor. “OTİZMDE MUCİZEVİ BİR TEDAVİ YOK” Alanya Özgün Kardelen Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Kurucusu Psikolog Feridun Özdeş, otizme ilişkin toplumda sıkça dile getirilen yanlış inanışlara dikkat çekti. Özdeş, “Otizm Spektrum Bozukluğu; yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan, sosyal ve iletişim alanlarında belirgin yetersizlikler, sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlar ile ilgi alanlarında kısıtlılıkla kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur” dedi. Bazı ailelerin çözüm arayışıyla bilimsel dayanağı olmayan alternatif yöntemlere yönelebildiğini belirten Özdeş, şu uyarıda bulundu: “Otizmin çekirdek belirtilerini tamamen ortadan kaldıran bir ilaç, gen tedavisi ya da mucizevi bir yöntem henüz yoktur ve yakın gelecekte de beklenmemektedir.” NEDEN “TEK TEDAVİ EĞİTİM” DENİLİYOR? Bilimsel çalışmaların ortak sonucuna göre, otizmde en etkili ve kanıta dayalı yaklaşım, erken yaşta başlayan, yoğun ve nitelikli özel eğitimdir. Özellikle 2–5 yaş arasında, haftada en az 20 saat uygulanan erken müdahale programlarının çocuklarda şu alanlarda belirgin gelişim sağladığı belirtiliyor: Zihinsel becerilerde (IQ) artış Alıcı ve ifade edici dil gelişimi Günlük yaşam ve öz bakım becerileri Sosyal iletişim ve etkileşim Problem davranışlarda azalma Uzmanlar, “Otizmin ana tedavisi özel eğitim ve rehabilitasyondur” görüşünde birleşiyor. EĞİTİMİN NİTELİĞİ HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR Psikolog Özdeş, eğitimin kim tarafından verildiği, uygulanan programın içeriği ve ailenin sürece aktif katılımının başarının temel belirleyicileri olduğunu vurguladı. İLAÇ TEDAVİSİ NE ZAMAN GEREKLİ? Otizm tanısının mutlaka çocuk psikiyatrisi tarafından konulması gerektiğini belirten Özdeş, ilaçların otizmi tedavi etmediğini, yalnızca eşlik eden bazı zorlayıcı durumları hafifletebildiğini söyledi. “İlaç, eğitimin yerine geçmez. Ancak gerekli görülen durumlarda ve mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır” dedi. DİYETLER VE ALTERNATİF YÖNTEMLER Diyetlerin her çocukta aynı etkiyi göstermediğini ifade eden Özdeş, uzman görüşü olmadan diyet uygulanmaması gerektiğini belirtti. Paketli gıdalar ve aşırı şeker tüketiminden uzak durulması önerilirken; yüzme, ata binme ve hareket temelli aktivitelerin ancak eğitimi destekleyici unsur olarak anlamlı olduğu vurgulandı. ERKEN TANI VE YOĞUN EĞİTİM SONUÇLARI Araştırmalara göre erken tanı ve nitelikli eğitim alan çocuklarda: %20–30: Çok iyi gelişim %40–50: Orta–iyi düzeyde ilerleme %20–30: Daha sınırlı ilerleme Bu sonuçların; çocuğun başlangıç seviyesi, eğitim kalitesi ve aile tutarlılığına göre değiştiği ifade ediliyor. SON SÖZ: ZAMAN EN DEĞERLİ KAYNAK Otizmde en kritik unsurun zaman olduğuna dikkat çeken Özdeş, “Her geçen ay, beynin öğrenme esnekliği biraz daha azalıyor” dedi. Uzmanlar, otizm tanısı ya da şüphesi bulunan ailelere şu üç adımı öneriyor: Mümkün olan en erken dönemde Bilimsel kanıtı güçlü yöntemlerle Yeterli yoğunluk ve süreyle eğitime başlamak “Unutmayın; otizm bir eksiklik değil, farklı bir gelişim yoludur. Bu yolda en güçlü rehber, nitelikli ve erken başlayan eğitimdir” mesajı verildi.